Şəhriyar Həmid oğlu Məmmədyarov (doğum: 12 aprel 1985-ci il, Sumqayıt) — görkəmli Azərbaycan şahmatçısı, beynəlxalq qrossmeyster, sürətli şahmat (rapid) üzrə dünya çempionu (2013) və milli komandanın tərkibində çoxqat Avropa çempionudur. Şahmat aləmində o, hörmətlə "Şah" ləqəbi ilə tanınır. Özünün barışmaz oyun üslubu və qeyri-adi taktiki bacarıqları sayəsində Məmmədyarov dünya şahmat elitasında möhkəm yer tutaraq, Elo reytinqi fenomenal 2800 həddini aşan tarixdəki azsaylı oyunçulardan birinə çevrilib.
Report.az-ın bu materialı Şəhriyar Məmmədyarovun bioqrafiyasını, əsas nailiyyətlərini və onun Azərbaycanda və dünyada şahmatın populyarlaşmasındakı rolunu ətraflı şəkildə işıqlandırır.
Şəhriyarın şahmat zirvəsinə gedən yolu Sumqayıtda, onun ilk məşqçisi və rəhbəri olan atası Həmid Məmmədyarovun dəstəyi ilə başlayıb. Məmmədyarovlar ailəsi dünya şahmat tarixində analoqu olmayan mütləq unikal bir nailiyyətə sahibdir: eyni ailədən olan üç övlad eyni vaxtda ən yüksək şahmat titullarının sahibidir. Şəhriyarın bacıları, Zeynəb və Türkan Məmmədyarovalar da qadınlar arasında beynəlxalq qrossmeysterlərdir və Azərbaycan yığmasının heyətində uğurla çıxış edirlər.
Gənc Şəhriyar öz qeyri-adi istedadını yeniyetmə yaşlarından etibarən beynəlxalq arenalarda nümayiş etdirməyə başlayıb, reytinq pillələrini sürətlə qət edərək yeniyetmələr arasında Avropa və dünya çempionatlarında medallar qazanıb.
Şəhriyar Məmmədyarovun idman karyerası bəziləri hələ də qırılmamış rekordlarla zəngindir. O, gənclər arasında (20 yaşa qədər) dünya çempionu titulunu iki dəfə (2003 və 2005-ci illərdə) qazanmağı bacaran tarixdə yeganə kişi şahmatçıdır.
Rapid üzrə dünya çempionu (2013): Xantı-Mansiyskdə keçirilən sürətli şahmat üzrə dünya çempionatında Şəhriyar fenomenal oyun nümayiş etdirərək qızıl medal qazandı və adını bu dinamik idman növünün tarixinə əbədi yazdırdı.
"2800" Klubu: 2018-ci ilin fevral ayında Məmmədyarov öz reytinqinin tarixi zirvəsinə — 2820 Elo balına çatdı. Bu, onu təkcə bu səviyyəyə çatan ilk azərbaycanlı şahmatçı etmədi, həm də dünya FİDE reytinqində yalnız Maqnus Karlsendən geri qalaraq ikinci pilləyə yüksəlməsinə imkan yaratdı.
İddiaçılar Turniri: Məmmədyarov çempionluq silsiləsinin ən nüfuzlu yarışlarının daimi iştirakçısıdır. O, 2018-ci ildə Berlində keçirilən İddiaçılar Turnirində dünya şahmat tacı uğrunda matça vəsiqə qazanmağa bir addım qədər yaxın idi.
Şəhriyar Məmmədyarovun bioqrafiyasında milli komanda rəngləri altında çıxışlar xüsusi yer tutur. O, Teymur Rəcəbov, Qədir Hüseynov, Rauf Məmmədov və digər görkəmli oyunçularla birlikdə Azərbaycan şahmatının "qızıl nəslini" formalaşdırıb.
Turnir İl Azərbaycan yığmasının nailiyyəti Ş. Məmmədyarovun rolu Avropa Çempionatı 2009, 2013, 2017 Qızıl (Üçqat çempionlar) Komandanın lideri, fərdi lövhələrdə medallar Ümumdünya Şahmat Olimpiadası 2018 (Batumi) 15-ci yer (komanda hesabı) Birinci lövhədə fərdi qızıl medal Komandalararası Dünya Çempionatı 2010 (Bursa) 4-cü yer Dördüncü lövhədə fərdi qızılMəmmədyarovun yığmadakı çıxışları hər zaman maksimum fədakarlığı ilə seçilir: o, tez-tez planetin ən güclü şahmatçılarına qarşı oynayaraq, birinci lövhələrdəki əsas zərbəni öz üzərinə götürür.
Ekspertlər Şəhriyar Məmmədyarovun oyun üslubunu tez-tez qasırğa ilə müqayisə edirlər. Bir çox top-qrossmeysterlərin quru, mövqe oyununa və heç-heçə variantlarına üstünlük verdiyi kompüter şahmatı dövründə Məmmədyarov aqressiv, hücum edən və dərin taktiki üsluba sadiq qalır.
O, ən mürəkkəb vəziyyətlərə getməkdən, təşəbbüs naminə material qurban verməkdən və hətta qara fiqurlarla ən qorxunc rəqiblərə qarşı qələbə üçün oynamaqdan çəkinmir. Onun partiyaları tez-tez taktika üzrə dərsliklərə düşür və nüfuzlu şahmat nəşrlərində "İlin partiyası" kimi qəbul edilir. Məhz bu barışmazlıq Şəhriyarı bütün dünyada azarkeşlər arasında ən sevilən şahmatçılardan birinə çevirir.
Azərbaycan üçün Şəhriyar Məmmədyarov sadəcə bir idmançıdan daha böyük məna kəsb edir. Şahmatın ənənəvi olaraq böyük dövlət dəstəyi və xalq sevgisi qazandığı bir ölkədə o, Bakı, Sumqayıt, Naxçıvan və digər regionların şahmat məktəblərində öz yoluna yeni başlayan yüz minlərlə uşaq üçün əsl nümunədir.
2026-cı ilə olan məlumata görə, Şəhriyar elit səviyyəli turnirlərdə fəal iştirak etməyə, milli komandanın şərəfini qorumağa və parlaq qələbələri ilə azarkeşlərini sevindirməyə davam edir. Onun adı Azərbaycan və dünya idmanı tarixinə qızıl hərflərlə əbədi yazılıb və şahmat taxtası üzərindəki yaradıcılıq irsi hələ neçə-neçə oyunçu nəsilləri tərəfindən öyrəniləcək
Bakı 25° C
