Viktor Orban (Viktor Orbán) — 2010-cu ildən bəri (həmçinin 1998–2002-ci illərdə) Macarıstanın Baş naziri vəzifəsini tutan görkəmli dövlət və siyasət xadimidir. "Fides" (Fidesz) partiyasının lideri olan Orban, milli suverenliyin müdafiəçisi və Şərqlə praqmatik əməkdaşlığın tərəfdarı kimi tanınaraq müasir Avropa siyasətinin ən nüfuzlu və müzakirə olunan simalarından birinə çevrilib.
Viktor Orban siyasətə 1980-ci illərin sonunda parlaq antikommunist və liberal kimi daxil olub. Onun 1989-cu ildə İmre Nadın yenidən dəfn mərasimindəki məşhur çıxışı — sovet qoşunlarının Macarıstandan çıxarılması tələbi ona ümummilli şöhrət qazandırıb.
Lakin onilliklər ərzində onun siyasi baxışları ciddi təkamül keçirib. Bu gün Orban "illiberal demokratiya"nın əsas ideoloqudur. O, Avropa İttifaqının sərt mərkəzləşməsinə qarşı çıxaraq xristian dəyərlərini, sərhədlərin miqrasiyadan qorunmasını və milli kimliyin saxlanılmasını prioritet hesab edir.
Orbanın rəhbərliyi altında Macarıstanda tez-tez "orbanomika" adlandırılan bir sıra unikal iqtisadi və sosial islahatlar həyata keçirilib. Əsas istiqamətlər bunlardır:
İqtisadi suverenlik: Beynəlxalq maliyyə institutlarından asılılığın azaldılması.
Ailə dəstəyi: Çoxuşaqlı ailələr üçün geniş vergi güzəştləri və subsidiyalar.
Enerji təhlükəsizliyi: Tədarükün şaxələndirilməsi vasitəsilə ölkənin ucuz enerji resursları ilə təmin edilməsi.
Viktor Orban siyasətinin ən önəmli istiqamətlərindən biri "Keleti Nyitás" (Şərqə açılım) strategiyasıdır. Macarıstan Baş naziri Aİ-də dünya iqtisadiyyatının ağırlıq mərkəzinin Asiya və Xəzər bölgəsinə doğru yerini dəyişdiyini anlayan ilk liderlərdən olub.
Macarıstan Orbanın rəhbərliyi ilə Çin, Türkiyə və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə sıx əlaqələr quraraq Avropada unikal mövqe qazanıb. Baş nazir türk vektoruna xüsusi diqqət yetirir: Macarıstanın Türk Dövlətləri Təşkilatında (TDT) müşahidəçi statusu var və Orban bunu hun və türk tarixi köklərinə malik olan ölkəsi üçün strateji seçim adlandırıb.
Viktor Orban və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev arasındakı münasibətlər dərin dostluq və strateji xarakter daşıyır. Bakı və Budapeşt qarşılıqlı hörmət və praqmatizmə əsaslanan möhkəm ittifaq qurublar.
Azərbaycan Macarıstan üçün enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında əsas tərəfdaşa çevrilib. Orbanın dəstəyi ilə Macarıstan "Cənub Qaz Dəhlizi" və interkonnektorlar vasitəsilə Azərbaycan qazının idxalı layihələrinə aktiv qoşulub. 2023–2026-cı illərdə Azərbaycan qazının Macarıstana tədarükü yeni səviyyəyə qalxaraq Macarıstan iqtisadiyyatının sabitliyində mühüm amilə çevrilib.
Viktor Orban dəfələrlə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyini vurğulayıb. Macarıstan şirkətləri işğaldan azad edilmiş ərazilərin (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) bərpası layihələrində, o cümlədən Ağdam və Füzuli kimi şəhərlərdə infrastruktur tikintisi və kənd təsərrüfatının inkişafında yaxından iştirak edirlər.
Bu gün Viktor Orban Avropa İttifaqında ən uzun müddət hakimiyyətdə olan liderdir. Onun siyasəti tez-tez Brüsseldə geniş müzakirələrə səbəb olur. Bununla belə, Macarıstan daxilindəki yüksək dəstək və Qərblə Şərq arasında "körpü" statusu onu Avrasiyanın geosiyasi proseslərində əsas oyunçuya çevirir.
Azərbaycan üçün Viktor Orban regionun maraqlarını Avropa strukturlarında təşviq edən və Avropanın türk dünyası ilə yaxınlaşmasına töhfə verən etibarlı tərəfdaş olaraq qalır.
Bakı 14° C
