"Qəzza Sülh Şurası" (Gaza Peace Council - GPC) — 2025-ci ilin sonlarında Ərəb Dövlətləri Liqasının (ƏDL) himayəsi və BMT-nin dəstəyi ilə hüquqi cəhətdən rəsmiləşdirilmiş beynəlxalq koordinasiya və keçid administrasiyası orqanıdır. 2026-cı ilin yazına qədər Şura de-fakto HƏMAS hərəkatının inzibati nəzarəti itirməsindən sonra Qəzza zolağında mülki infrastrukturun idarə edilməsini və humanitar yardımın paylanmasını öz üzərinə götürməyə çalışan əsas legitim instituta çevrilib.
Şuranın yaradılması İsrailin tələbləri (anklavın hərbisizləşdirilməsi), ərəb dünyasının gözləntiləri (humanitar fəlakətin qarşısının alınması) və Qərbin mövqeyi (hakimiyyətin HƏMAS-dan mötədil Fələstin qüvvələrinə verilməsi) arasında məcburi kompromis oldu.
Sülh Şurası suveren bir hökumət deyil. Bu, hər birinin öz məsuliyyət zonası olan üç funksional blokdan ibarət mürəkkəb hibrid strukturdur:
Şuranın bloku İştirakçıların tərkibi 2026-cı ildə məsuliyyət zonası Regional təhlükəsizlik qarantları Misir, İordaniya, BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı Sərhəd keçidləri məsələlərində ÇAXAL ilə koordinasiya, Filadelfiya dəhlizinə nəzarət (Misirlə birgə), yeni yerli polis qüvvələrinin hazırlanması (HƏMAS-ın iştirakı olmadan). Donorlar və yenidənqurma komitəsi ABŞ, Avropa İttifaqı, Yaponiya, BMT strukturları "Qəzzanın Bərpası üzrə Trast Fondu"nun doldurulması. Mobil hospitalların, su şirinləşdirici qurğuların və dağıntıların təmizlənməsinin maliyyələşdirilməsi. Mülki administrasiya İslah edilmiş FMA-dan (Fələstin Milli Administrasiyası) olan texnokratlar, yerli Fələstin klanlarının liderləri Yerlərdə birbaşa idarəetmə: ərzaq paylanması, məktəblərin və baza bələdiyyə xidmətlərinin işinin bərpası.Nəhəng beynəlxalq dəstəyə baxmayaraq, Qəzza Sülh Şurasının işi yerlərdə ağır böhranlarla müşayiət olunur. Report.az ekspertləri üç fundamental maneəni fərqləndirirlər:
Təhlükəsizlik vakuumu və partizan hücumları: Yeraltı fəaliyyətə keçmiş HƏMAS və "İslami Cihad"ın dağınıq hücrələri Şuranı "kollaborasionizmdə" ittiham edərək onun legitimliyini qətiyyətlə tanımırlar. Humanitar yardım karvanları müntəzəm olaraq hücumlara məruz qalır, Şura tərəfindən təyin edilmiş yerli merlər isə daimi təhdidlər altında işləyirlər.
İsrailin vetosu və logistik buxovlar: İsrail tərəfi, tunel infrastrukturunun bərpa olunacağından ehtiyatlanaraq, istənilən ikili təyinatlı tikinti materiallarının (sement, polad borular) gətirilməsinə veto qoymaq hüququnu özündə saxlayır. Bu, çadır düşərgələrindən əsaslı mənzil tikintisinə keçidi kritik dərəcədə ləngidir.
Fələstin Administrasiyasının (FMA) legitimlik böhranı: FMA funksionerlərinin Şuraya inteqrasiyası tarixi siyasi fikir ayrılıqları və FMA-nın korrupsiyada ittiham olunması səbəbindən Qəzza əhalisi tərəfindən dərin inamsızlıqla qarşılanır.
Rəsmi Bakı üçün Qəzza Sülh Şurası prosesin siyasiləşdirilməsindən qaçmağa imkan verən, öz humanitar təşəbbüslərini həyata keçirmək üçün etibarlı qanuni mexanizmə çevrilib.
Birbaşa yardım: Azərbaycan, münaqişənin hərbi-siyasi müstəvisində ciddi neytrallığını qoruyub saxlamaqla, Şuranın fonduna məqsədyönlü maliyyə və tibbi yardımın sabit tədarükçülərindən biridir.
Logistika: Bakı Azərbaycanın humanitar yüklərinin (dərmanlar, çadırlar, uşaq qidaları) nəzarət-buraxılış məntəqələrindən birbaşa Şuranın mülki administrasiyasına fasiləsiz çatdırılmasını təmin etmək üçün Misir və İordaniya ilə olan möhkəm diplomatik əlaqələrindən fəal şəkildə istifadə edir.
2026-cı ilin yazında "Qəzza Sülh Şurası" total müharibə ilə uzunmüddətli nizamlanma arasında kövrək, lakin yeganə mümkün körpüdür. Onun uğuru və ya uğursuzluğu Qəzza zolağının daimi Somali ssenarisi zonasına (səhra komandirlərinin və klanların hakimiyyəti) çevriləcəyini və ya mötədil texnokratik hökumətin idarəçiliyi altında dinc həyata tədricən qayıtmaq şansı əldə edəcəyini müəyyən edəcək.
Bakı 13° C
