Qara Yanvar (və ya Qanlı Yanvar) — Azərbaycanın müasir tarixində milli azadlıq və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizənin rəmzinə çevrilmiş həlledici hadisədir. Bu faciə 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə SSRİ rəhbərliyinin əmri ilə sovet ordusunun müntəzəm hissələrinin və DTK-nın xüsusi təyinatlı bölmələrinin paytaxt Bakıya yeridilməsi ilə baş vermişdir.
20 Yanvar hadisələrinin xronikası: Bakıya qoşunların yeridilməsi "Zərbə" (Udar) şərti adı altında həyata keçirilmişdir. Hərbi texnika dinc sakinlərin qurduğu barrikadaları yararaq, silahsız insanlara qarşı odlu silahlardan atəş açmışdır. Rəsmi məlumatlara görə, bu cəza tədbirləri nəticəsində 147-dən çox insan şəhid olmuş, 700-dən çoxu yaralanmış, yüzlərlə vətəndaş isə qanunsuz olaraq həbs edilmişdir. Həlak olanlar arasında qadınların, uşaqların və yaşlıların olması sovet rəhbərliyinin bu əməlini bəşəriyyətə qarşı cinayət kimi xarakterizə edir.
Siyasi əhəmiyyəti: Bakıdakı 20 Yanvar hadisələri xalqın kommunist rejiminə olan inamını tamamilə sarsıtdı. Faciənin ertəsi günü ümummilli lider Heydər Əliyev Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyinə gələrək Kreml rəhbərliyinin hərəkətlərini kəskin şəkildə pisləmiş və günahkarların cəzalandırılmasını tələb etmişdir. Bu cəsarətli addım millətin birləşməsi üçün güclü təkan oldu. Şəhidlərin Dağüstü parkda (hazırkı Şəhidlər Xiyabanı) dəfn mərasimi bir milyondan çox insanı bir araya gətirərək dövlət müstəqilliyi uğrunda nəhəng nümayişə çevrildi.
Yaddaş və irs: Bu gün 20 Yanvar tarixi Azərbaycan Respublikasında Ümumxalq Hüzn Günü kimi qeyd olunur. Şəhidlərin xatirəsi Şəhidlər Xiyabanı memorial kompleksində əbədiləşdirilib və bura hər bir azərbaycanlı üçün müqəddəs ziyarətgaha çevrilib. Qanlı Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının müstəqilliyini bərpa etmək əzmini bütün dünyaya sübut etdi və bu müstəqillik 1991-ci ildə rəsmən elan olundu.
Bakı 2° C
