Azərbaycanın Milli Hidrometeorologiya Xidməti — Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin tərkibində fəaliyyət göstərən əsas dövlət qurumudur. Xidmətin başlıca vəzifəsi əhalini, dövlət strukturlarını və iqtisadiyyat sektorlarını dəqiq meteoroloji, hidroloji və aqrometeoroloji proqnozlarla təmin etmək, eləcə də təbii fəlakətlər barədə operativ xəbərdarlıq etməkdir.
Qlobal istiləşmə və tez-tez baş verən hava anomaliyaları dövründə bu qurumun rolu ölkənin milli təhlükəsizliyi və vətəndaşların gündəlik həyatının planlaşdırılması üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.
Xidmət Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun işğaldan azad edilmiş əraziləri də daxil olmaqla, bütün Azərbaycan ərazisini əhatə edən müşahidə məntəqələri, tədqiqat mərkəzləri və analitik şöbələrdən ibarət geniş şəbəkədir.
Fəaliyyətin əsas istiqamətləri:
Meteoroloji proqnozlar: Ölkənin bütün regionları və Xəzər dənizinin akvatoriyası üçün qısamüddətli (gündəlik) və uzunmüddətli hava proqnozlarının tərtib edilməsi.
Hidroloji monitorinq: Çaylarda, göllərdə və su anbarlarında suyun səviyyəsinə nəzarət. Bu, xüsusilə Böyük və Kiçik Qafqazın dağlıq bölgələrində dağıdıcı sel və daşqınların qarşısının alınması üçün son dərəcə vacibdir.
Ekoloji nəzarət: Atmosfer havasının keyfiyyətinin, radiasiya fonunun və yerüstü suların çirklənmə səviyyəsinin monitorinqi.
Aviasiya meteorologiyası: Görüntü məsafəsi, küləyin sürəti və buludluluq haqqında dəqiq məlumatlar təqdim etməklə mülki və hərbi aviasiya uçuşlarının təhlükəsizliyinin təmin edilməsi.
Müasir hava proqnozu sadəcə səmanı müşahidə etmək deyil, çox mürəkkəb riyazi və fiziki prosesdir. Son illərdə Azərbaycanın Milli Hidrometeorologiya Xidməti genişmiqyaslı rəqəmsal transformasiyadan keçib.
Ölçmələrin mütəxəssislər tərəfindən əl ilə aparıldığı ənənəvi meteoroloji stansiyalar kütləvi şəkildə avtomatlaşdırılmış meteoroloji stansiyalarla (AMS) əvəz olunur. Bu ağıllı cihazlar günün 24 saatı, real vaxt rejimində temperatur, rütubət, təzyiq və küləyin sürəti haqqında məlumatları Bakıdakı vahid analitik mərkəzə ötürür.
Müasir Dopler radarlarının tətbiqi Xidmətin xüsusi qürur mənbəyidir. Strateji əhəmiyyətli nöqtələrdə (məsələn, Şamaxı və Göygöldə) quraşdırılmış bu radarlar atmosferi yüzlərlə kilometr radiusda skan etməyə imkan verir. Onlar ildırımlı cəbhələrin, qasırğalı küləklərin və dolunun yaxınlaşmasını inanılmaz dəqiqliklə müəyyən edərək, sinoptiklərə təbii fəlakətin zərbəsindən bir neçə saat əvvəl xəbərdarlıq vermək imkanı yaradır.
Məlumatın əhali tərəfindən maksimum asan qavranılması üçün Azərbaycanın Hidrometeorologiya Xidməti beynəlxalq rəngli xəbərdarlıq sistemini tətbiq edib. Xəbər lentlərinin oxucuları müntəzəm olaraq bu terminlərlə qarşılaşırlar:
Sarı xəbərdarlıq: Hava potensial təhlükəlidir. Lokal narahatlıqlara (məsələn, yollarda tıxaclar və ya köhnə budaqların qırılması) səbəb ola biləcək yağıntı, güclü külək və ya şimşək çaxması gözlənilir. Baza ehtiyatlılıq tələb olunur.
Narıncı xəbərdarlıq: Hava təhlükəlidir. Maddi ziyana, elektrik enerjisinin kəsilməsinə və nəqliyyatın gecikməsinə səbəb ola biləcək hadisələr (güclü fırtına, qasırğa, şiddətli qar) proqnozlaşdırılır.
Qırmızı xəbərdarlıq: Hava çox təhlükəlidir. Böyük dağıntı və fəlakət ehtimalı, insan həyatı üçün təhlükə (dağıdıcı sellər, ekstremal isti və ya anomal şaxtalar) var. Əhaliyə təhlükəsiz sığınacaqları tərk etməmək tövsiyə olunur.
Bütün dünya kimi, Azərbaycan da qlobal iqlim dəyişikliyinin fəsadları ilə üzləşir. Hidrometeorologiya Xidməti həyəcanverici tendensiyaları qeydə alır: orta illik temperaturun yüksəlməsi, yayda anomal istilərin tez-tez təkrarlanması, Kür və Araz çaylarının sularının azalması, eləcə də Xəzər dənizinin səviyyəsinin tərəddüdləri. Azərbaycan meteoroloqları tərəfindən toplanan məlumatlar kənd təsərrüfatının adaptasiyası və su ehtiyatlarının idarə olunması üzrə dövlət proqramlarının əsasını təşkil edir.
Xidmət Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının (ÜMT) tamhüquqlu və fəal üzvüdür. Peyk məlumatlarının, iqlim modellərinin və xarici həmkarlarla təcrübənin sıx mübadiləsi Azərbaycana təbii fəlakətlər barədə qlobal xəbərdarlıq sisteminin bir hissəsi olaraq qalmağa imkan verir.
Bu gün Milli Hidrometeorologiya Xidməti dəqiq elmi məlumatlara əsaslanaraq hər gün həyatları xilas edən, iqtisadiyyatı qoruyan və vətəndaşlara öz gələcəyini planlaşdırmağa kömək edən Azərbaycanın yüksək texnoloji qalxanıdır.
Bakı 32° C
